Natuurwandeling ‘De Pan’

Op zondag 19 augustus 2018 gaan de natuurvrienden van heemkundekring “De Baronie van Cranendonck” wandelen.
Ze gaan naar het voormalige landgoed “De Pan”, een uitgestrekt naaldbos met heiderestanten in het dal van de Sterkselse Aa.
Vertrek zoals elke derde zondag van de maand om 9u30 vanaf het Schepenhuis te Budel.
We maken een tussenstop bij ’t Hof in Maarheeze. Iedereen is van harte welkom.

Zie ook: Natuurgebieden

Waterkuil Grensweg / Cranendoncklaan Gemeentelijk monument in Budel

De waterkuil op de hoek van Grensweg en Cranendoncklaan in Budel is een gemeentelijk monument. De kuilen werden geen waterkuil genoemd doch ofwel brandkuil, poel, vlotkuil of rootkuil. Deze laatste twee benamingen omdat vroeger de boeren vlas verbouwden en het vlas lieten roten in het water van de kuil. Vandaar de naam. De kuilen werden door de buurt overal voor gebruikt gewoon als drinkwater voor het vee, brandkuil, voor het roten van vlas en het weteren (witteren) van hout (hard laten worden).

Deze kuilen werden op veel plaatsen aangelegd, bijna in ieder buurtschap en er werd door de gemeente op toe gezien dat ze bijgehouden werden. Vooral omdat vroeger de huizen allemaal rieten daken hadden en er geregeld brand voorkwam. Dus dan moest er in de buurt water voorhanden zijn.

Later was dat natuurlijk niet meer nodig en zijn ze bijna overal verdwenen.
Foto’s van 10 april, 5 juli en 7 augustus 2018 (Extreem droge zomer)

 

Foto 10 april 2018. De kuil staat goed vol.

Foto 5 juli 2018. het grondwater is flink gezakt

Foto 7 augustus 2018. De kuil staat droog.

Natuurgebied De Weerter- en Budelerbergen

Tussen Budel en Weert ligt een gebied van zand, heide en dennenbos. Het zuidelijk en westelijk deel van de Weerter- en Budelerbergen  bestaat uit stuifzandgebieden met nog ‘actieve’, ‘wandelende’ stuifduinen. Verspreid staande vliegdennen, heide, droge graslanden met buntgras en Zandzegge en uitgestrekte naaldhoutbossen bepalen hier het beeld.
Naaldhoutbossen met Grove den overheersen het noordelijk en oostelijk deel.
Een langgerekte, noord-zuid georiënteerde zandvlakte die door het gebied loopt, markeert de grens tussen Noord-Brabant en Limburg. De eerste verstuivingen in het gebied zijn reeds bekend vanuit de Bronstijd, 3 tot 4.000 jaar geleden. De boeren in de Middeleeuwen en later gebruikten veel heideplaggen en strooisel in hun potstal, waardoor er nog meer verstuiving plaats vond. In de 19e eeuw werden er veel dennenbossen aangeplant, die zorgden voor stuthout in de mijnen. De bossen legden voor een groot deel het stuifzand vast. Het gebied wordt doorsneden door de goederenspoorlijn ‘De IJzeren Rijn’ (sinds 1991 niet meer actief).
Het grootste deel van het gebied is sinds 1956 eigendom van het Ministerie van Defensie en wordt nog steeds gebruikt als militair oefenterrein, ‘Weerterheide’ en ‘Boshoverheide’ genaamd. Er zijn diverse wandelroutes.
Het gebied wordt begrensd door De Loozerheide en het fabrieksterrein van de zinkfabriek.
In het gebied is ook een crossterrein.Flora: Vliegdennen, heide, buntgras, Zandzegge, haarmos of korstmossen (met de namen gevlekt heidestaartje,  stuifzandstapelbekertje, wit sterschoteltje, rode heidelucifer)  en naaldbomen.
Fauna: zeldzame vlinders en libellen, Nachtzwaluw, Grauwe vliegenvanger, Tapuit, Boomleeuwerik, Graspieper, Veldleeuwerik, Kneu, Groene specht, Zwarte specht, Ransuil, Havik, Buizerd, Groene zandloopkever, Bastaardzandloopkever, Driehoornmestkever, Veldkrekel, Blauwvleugelsprinkhaan, Heidevlinder, Zilveren zandbij, Rupsendoder, Levendbarende hagedis, Wild zwijn.
het gebied is onderdeel van Kempenbroek.
Foto’s Toine Saanen
Klik hier voor alle foto’s…..
Bron: Erwin Christis en Jan van der Straaten, Het Kempen-Broek,. 2014

Het Schepenhuis, Markt 1, Budel

Het Schepenhuis, Markt 1, 6021 CD Budel

Rijksmonument 11265 Gebouwd omstreeks 1771, gerestaureerd in 1860 en 1982.

Het oudste bouwplan van het Schepenhuis dat is teruggevonden, dateert uit 1771 en werd getekend door Hendrik Verhees. Een kopie is nu nog ingelijst te bewonderen in het Schepenhuis. In de linkerbovenhoek van dit plan staat de volgende tekst te lezen: ‘Projekt Van en om te maken een Nieuw Botter Huys en Secretarie en Verder Vertrekken etc. tot Budel, 1771.’
Uit het plan blijkt dat de benedenverdieping bestemd was voor overdekte marktplaats, ‘gaaren en bottermarkt’, waar producten van boerderijen uit Budel en omstreken konden worden verkocht. Het is immers zo dat de lokale overheid in die tijd de aangewezen instantie was om de dorpseconomie te bevorderen. Zij stelde hiervoor dan ook de eigen ruimte beschikbaar. Een klein gedeelte van de benedenverdieping werd ingenomen als ruimte ‘voor de Brant Spuydt’.
Op de eerste verdieping, ‘de 2de gront’, bevonden zich de volgende vertrekken: een ‘Secretarie’, een ‘Camer voor Schepen’, een drietal ‘Gevangenhocken’ en een ‘Geysel Camer’.

Lees verder…..

Pastoor Verbakel, eerste pastoor van Budel-Schoot, 1917-1946

Antonius Verbakel werd geboren op 15 mei 1874 te Beek en Donk en priester gewijd in 1903.
Budel-Schoot had vanaf 1908 weliswaar een eigen kerkje,  maar was nog geen zelfstandige parochie en viel onder de parochie O.L.V. Visitatie te Budel. Op zon- en feestdagen, op eerste vrijdagen in mei en alle werkdagen in oktober werd hier de H. Mis opgedragen door de tweede kapelaan van Budel (tot 1917 was dat kapelaan Dekkers.

Pastorie Budel-Schoot

Per 22 juni 1917 werd Budel-Schoot een zelfstandige parochie met als pastoor Antonius Verbakel. Als naam voor de parochie werd gekozen O.L. Vrouw Visitatie naar de moederkerk in Budel. Pastoor Verbakel had nog geen pastorie maar ging voorlopig in pension bij de familie Vogels-Deeben (Pater Ullingsstraat 9). Op 24 juli 1918 betrok hij een eigen huis, later bewoond door de familie Kuipers (Grootschoterweg 66). In 1924 werd de huidige pastorie gebouwd. In de oorlogsjaren heeft hij nog ruim een jaar bij de familie Hegge (Grootschoterweg 100) ingewoond, nadat de pastorie door de Duitsers gevorderd was. Het kerkje was al snel te klein en onder zijn impuls werden plannen gemaakt voor een nieuwe kerk. Hiermee werd in 1929 begonnen onder architect Joseph Franssen uit Roermond en op 17 januari 1930 werd ze in gebruik genomen. Door pastoor Verbakel werd ook de Derde orde van de H. Franciscus opgericht. Leden hiervan vormden een naaikrans, die de bibliotheek verzorgden en elk jaar een fancy fair hielden voor charitatieve doeleinden. De pastoor was vooral gezien vanwege zijn goedheid en eenvoud. Verschillende onderlinge ruzies wist hij met kalmte en wijs beleid bij te leggen. Hij overleed in functie op 4 juli 1946 en werd te Budel-Schoot bijgezet in de voor hem bestemde grafkelder op 8 juli daarop volgend.
Later werd een gedeelte van de Dwarsweg naar hem vernoemd: De Pastoor Verbakelstraat.

Bron:
H. Jaspers , Straatnamen III (Pastoor Verbakelstraat)  in: Aa-kroniek 1983-3.

Het bidprentje van de Poolse zinkwerknemer Stanislaw Szczepanik (1921-1953)

Het bidprentje van de maand is het fotoprentje van de Poolse zinkwerknemer Stanislaw Szczepanik. Hij werd op 6 april 1921 in het Poolse dorp Równe geboren. Stanislaw was een van de Poolse arbeiders van de zinkfabriek in Budel-Dorplein. De gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog brachten de Polen naar Nederland. Veel Poolse mannen werden door de Duitsers te werk gesteld in de Duitse oorlogsindustrie. Na hun bevrijding kozen deze Polen voor aansluiting bij het Amerikaanse of Britse bezettingsleger. Toen zij daarbij na 1947 overbodig werden, konden zij niet meer terug naar het communistische Polen. Velen kwamen terecht in de kolenmijnen van Zuid-Limburg. Van hieruit kwamen zo’n 35 Polen naar de Budelse Zinkfabriek, waaronder ook Stanislaw Szczepanik. De Polen waren gehuisvest in ‘De Cantine’.

Stanislaw kon de meegemaakte oorlogsgebeurtenissen niet verwerken en stapte uit het leven. Hij overleed te Weert op 1 januari 1953 op 31-jarige leeftijd. Stanislaw Szczepanik werd op het kerkhof van Dorplein begraven.
Lees ook:

(Zie: Aa-kroniek 18 (1999) 1 : ‘De Poolse arbeiders van de zinkfabriek in Budel-Dorplein’ door H. Jaspers).