Gebroeders Emile en Lucien Dor Oprichters van de zinkfabriek en stichters van Dorplein

Luciën Dor (Ampsin, 1862 – Ukkel, 1942) begon in 1885 als civiel ingenieur en werd vervolgens directeur van een kolenmijn, een glasfabriek, plaatwalserij, een glasfabriek en een fabriek voor vuurvaste producten. Hij trouwde in 1889 met Angéle Fallon en ze kregen negen kinderen. , Lucien  was medeoprichter van de eerste en enige zinkfabriek in Nederland. Drie van zijn kinderen: André, François, en Lucien, hebben in de Budelse fabriek gewerkt.
Emile Dor (Ampsin, 1863 – Luik, 1941) was civiel ingenieur. Hij begon zijn loopbaan bij de zinkfabriek in Auby in Frankrijk. Omdat zijn baas niks zag in Emile’s patenten keerde hij terug naar België en toen hij later gekluisterd was aan een lang ziekbed, bedacht hij nieuwe methoden om zink te maken. De nieuwe oven noemde hij naar zijn vrouw Dor-Delattre oven, want hij was inmiddels getrouwd met Claire Delattre. Hij was medeoprichter van de zinkfabriek in Budel-Dorplein en oprichter van de zinkfabriek te Rotem (België)  in 1911. Twee dochters van Emile trouwden met twee broers van de familie Thillaye du Boullay, die een belangrijke rol in de zinkfabriek te Rotem hebben gespeeld. Het dorp Budel-Dorplein werd volgens zijn plannen gebouwd.

In 1892 stichtten de broers Luciën en Emile Dor en François Sepulchre (getrouwd met Jeanne Dor) de “Société Anonyme des Zincs de la Campine” (het was dus geen familiebedrijf maar een Naamloze Vennootschap). Ze kochten 700 ha. grond in het zuidoosten van Budel. Het gebied bestond uit heide en vennen. Hier bouwden ze in rap tempo de zinkfabriek en tevens een dorp voor de in eerste instantie Waalse fabrieksarbeiders. In 1893 werd de naam Dorplein officieel vastgelegd. Emile Dor ontwierp het “Projet de Dorplein”. Het werd een dorp met veel kenmerken van de Waalse architectuur. De fabriek zorgde voor huizen en alle voorzieningen voor de fabrieksarbeiders. Luciën richtte zich vooral op de zinkfabriek en de productie van zink. Een straat in Dorplein werd vernoemd naar François Sepulchre: Sepulchrestraat

Bronnen: www.historiekzm.nl
https://nl.wikipedia.org/wiki/Dor_(familie)
Foto’s: Rein Reuter (www.historiekzm.nl)
Bekijk ook: Van Heide naar Dorplein (Een kadastrale tijdreis van 1832 tot 1970) over het ontstaan en de groei van Dorplein:

Natuurwandeling ‘De Luysen’

Op zondag 18 augustus gaan de natuurvrienden van heemkundekring “De Baronie van Cranendonck” wandelen.
Vertrek zoals elke derde zondag van de maand om 9u30 vanaf de parkeerplaats Blokker bij Schepenhuis te Budel. Iedereen is van harte welkom.

Zondag 18 augustus 09:30 – 12:30

De Luysen is een natuurgebied in de Belgische gemeente Bocholt, dat bestaat uit een complex van visvijvers van 40 ha, en aansluitend een moerassig bosgebied. De vijvers worden gevoed door de Abeek.

Molen Zeldenrust Budel

Burg. Van Houtstraat 60 6021AW Budel

Rijksmonument: 11262
Bouwjaar: 1869 /1899
Beltmolen

Molen Zeldenrust 150 jaar (1869-2019)

Dit jaar is het precies 150 jaar geleden dat de molen ‘Zeldenrust’ werd gebouwd.

Samen met de twee andere Budelse molens  (‘Nooit Gedagt’ en ‘Janzona’) is ze een sieraad voor het dorp. Haar machtige wieken draaien nog dagelijks door het luchtruim..

De molen van 1869
De eerste eigenaar was Sjang Rooymans 1869-1899. Hij had al jarenlang ervaring in het bemalen van een molen. In 1869 besloot hij om zelf een molen te bouwen in de ‘Kuipershoek’ op de hoek van de Buulderbossche straat.
Hij woonde tegenover de molen en hield er ook nog een café-biljart, een doel voor de handboog, een beugelbaan en een kegelbaan. Het was een trefpunt voor jong en oud. Dit café had hij hier al in 1863. (het is onlangs verbouwd tot woningen, maar de gevel is behouden)
De molen werd gebouwd als koren- en schorsmolen, zoals later ook uit de vele advertenties blijkt. Het graan werd gemalen voor mens en vee en de schors (van vooral eikenbomen) voor de plaatselijke leerlooierijen. Doordat de leerlooierijen echter steeds meer gebruik gingen maken van chemische middelen is dit deel van het gemaal na de eeuwwisseling verdwenen. De molenstenen zijn nu niet meer aanwezig, alhoewel men nu nog altijd de plaats kan aanwijzen waar ze gelegen hebben.

De huidige molenaar Edie Kees vraagt zich nog steeds af wat voor soort molen Sjang in 1869 heeft willen bouwen. Het is uiteindelijk een ronde stenen beltmolen geworden. De toren is van baksteen en om de toren was een aarden wal aangebracht om de wieken en het kruiwerk te bedienen. Deze aarden wal, de zogenaamde belt, is in gedeeltes afgegraven, het laatste gedeelte in 1966. De aarden wal is nu geheel vervangen door pakhuis. Nu worden de wieken en het kruiwerk vanaf het pakhuis bediend. Edie is echter van mening dat Sjang Rooymans een hogere molen heeft willen bouwen, maar dat dat om de een of andere reden niet door is gegaan. Op driekwart hoogte namelijk heeft de molentoren ineens een intrekking, waardoor het lijkt alsof hij een deuk heeft. Bovendien heeft men vanaf de intrekking een kleinere steengrootte gebruikt. Een andere aanwijzing zou kunnen zijn dat de tweede zolder ongeveer 1.20 meter boven het dak van het pakhuis ligt. Deze tweede zolder heeft oorspronkelijk voor de brand in 1898 nog 40 cm hoger gelegen. Vanuit deze zolder wordt met trappen het dak van het pakhuis bereikt. Kortom, het blijft een hypothese dat Sjang Rooymans in eerste instantie een hogere molen heeft willen bouwen, maar de aangegeven feiten wijzen in die richting.
Lees het hele verhaal….

Bidprentje Huub Scholten 1927-1949 Oorlogsslachtoffer

Huub Scholten werd te Budel geboren op 1 september 1927 als zoon van Harrie Scholten en Drika Slenders. Het gezin telde acht kinderen;  vier jongens en vier meisjes.  Huub was het jongste kind. Het gezin woonde in een boerderij op de hoek van de Dorpsstraat en de Nieuwstraat. Vader Scholten begon hier een kleine drankenhandel en een zaadhandel. In 1933 werd de boerderij afgebroken en werd onder architectuur van Louis Neeskens een nieuw huis/winkelpand gebouwd. Huis en handel werden door zoon Nic Scholten overgenomen en later door diens zoon Paul.

Huub Scholten werd in 1948 als dienstplichtige opgeroepen en moest met zijn bataljon in 1949 naar Nederlands-Indië. Met het troepentransportschip ‘de Volendam’ kwam hij in april 1949 aan in Semarang. Na aankomst werd hij ziek, hij bleek te lijden aan malaria. Toen hij weer hersteld was, ging hij op 3 juli 1949 met zijn compagnie op patrouille. De mannen werden beschoten en drie van hen liepen zware verwondingen op. Tijdens het transport naar Wonosobo waren twee gewonden overleden, één van hen was Huub Scholten. Hij was pas 21 jaar.

Huub werd begraven op het Militaire Ereveld Pandu in Bandung op West-Java in Indonesië.

In 1965 werd in Budel een straat naar hem vernoemd, de Hub. Scholtenstraat.
Lees verder…

75 jaar Herdenking Bevrijding Cranendonck

In het weekend van 20 tot en met 22 september a.s. staan we stil bij het feit dat 75 jaar geleden de gemeenten Budel en Maarheeze (nu Cranendonck) werden bevrijd. Hiervoor staan er enkele bijzondere activiteiten op het programma. Al enkele maanden zijn de Stichting Herdenking Bevrijding Cranendonck, de Wapenbroeders en de gemeente Cranendonck in touw om er samen een memorabel en soms spectaculair programma van te maken. In hoofdlijnen ziet dit er er als volgt uit:

• vrijdag 20 september 16.30 uur: onthulling informatieplaquette ‘Sporen uit het Verleden’ op de Markt in Budel. Dit in aanwezigheid van Britse veteranen, Burgemeester en Wethouders en vele genodigden. Tijdens de ceremonie zal stil worden gestaan bij de oorlogsslachtoffers. Tevens zullen het boek ‘Eindelijk Bevrijd’ (gemaakt in samenwerking met onder meer onze heemkundekring) en de eerste ‘Fietsbelevingsroute’ langs de Cranendonckse oorlogsmonumenten worden gepresenteerd.

• zaterdag 21 september 11.45 uur: start van de jaarlijkse Fakkelestafette Cranendonck. Lopersgroep ‘de Bergrunners’ zal het ‘bevrijdingsvuur’ vergezeld door schoolkinderen, Wapenbroeders, Burgemeester en Wethouders, legervoertuigen en motoren langs de Cranendonckse oorlogsmonumenten brengen. Om 19.00 uur zal het ‘bevrijdingsvuur’ worden binnengebracht in de kerk O.L.V. Visitatie. Waarna de herdenkingsdienst voor Cranendonckse- en Limburgse veteranen aanvangt.

• zondag 22 september 13.00 uur-18.00 uur: belevingstocht met als thema ‘Soldaat van Cranendonck’. In deze belevingstocht worden met zo’n 20-tal oorlogssituaties de oorlogsjaren 1940-1945 nagespeeld in het centrum van Budel. Het waargebeurde verhaal van Thieu Vonken (Engelandvaarder uit Budel) staat hierin centraal. Om 15.00 uur zullen enkele oorlogsvliegtuigen en een bommenwerper over de Markt in Budel vliegen.

Tot slot wijzen wij u op het feit dat u ook ‘Vriend van de Stichting Herdenking Bevrijding Cranendonck’ kunt worden. Uw bijdrage en ondersteuning maakt de jaarlijkse activiteiten mogelijk, waaronder bijvoorbeeld het schoolprogramma.

Voor vragen kunt u contact opnemen met René Vos  (programma) renevos1@chello.nl of (sponsoring) Jan Scheepers  sterrenboog@online.nl.In de aankomende maanden zult u regelmatig op de hoogte worden gehouden via de lokale en regionale pers. Ook via Facebook: Soldaat van Cranendonck en Fakkelestafette Cranendonck kunt u ons vinden. Noteer het in uw agenda want u bent hiervoor van harte uitgenodigd.

Volg ons ook op Facebook, Instagram of Twitter

Natuurwandeling Grote Heideroute Achel

Op zondag 21 juli gaan de natuurvrienden van heemkundekring “De Baronie van Cranendonck” wandelen.
Vertrek zoals elke derde zondag van de maand om 9u30 vanaf de parkeerplaats Blokker bij Schepenhuis te Budel. Iedereen is van harte welkom.

Kunstwerk “De Zonnespiegel” Tonny van Schaik-Wagenaarplein Maarheeze

Naam: De Zonnespiegel
Kunstenaar: Hanneke Mols- van Gool
Onthulling:  20 juni 1991 door wethouder Drs. W. Feron
Materiaal: graniet, ijzer, dolomiet en müschelkalk
Afmetingen: 175 x 230 x 50 cm
Plaats: Tonny van Schaik-Wagenaarplein / Molenstraat  Maarheeze

Hanneke Mols-van Gool, geboren in 1933 te Goirle, is vanaf 1956 werkzaam als beeldhouwster.
Zij heeft een omvangrijk en gevarieerd aantal kunstwerken gerealiseerd, na haar opleiding aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht en de Brera Accademia in Milaan. Naast haar leermeesters Oscar Jespers en Luciano Minguzzi heeft ook haar echtgenoot, monumentaal vormgever Theo Mols, met zijn technische inzicht en kritische blik een belangrijke rol in haar ontwikkeling gespeeld. Door dagelijks urenlang te hakken, schuren en polijsten heeft zij zich het beeldhouwen eigen gemaakt en een vertrouwdheid met uiteenlopende soorten stenen opgebouwd. Deze jarenlange ervaring maakt dat zij zich vakvrouw voelt.
De Zonnespiegel werd gehakt uit afgesprongen scherven van een eerder gemaakt kunstwerk. Zo genereert het ene beeld het andere. De opvatting van de beeldhouwster, dat er zo weinig mogelijk materiaal verloren mag gaan, is gegrond op de wetenschap dat steen miljoenen jaren nodig heeft zich te vormen, veelal uit levend materiaal. 

Bronnen:
http://www.hannekemolsvangool.nl/  
Hanneke_Mols-van_Gool
Land van Weert
Zonnespiegels werden in de oudheid gebruikt om zonnestralen te bundelen en zo objecten aan te lichten of zelfs schepen in brand te steken. Het bleek echter in de praktijk niet te werken.
Tegenwoordig noemt men een zonnespiegel een spiegel met daaromheen zonnestralen als decoratie.
Lees verder…

R.K. Pastorie Maarheeze Kerkstraat 20 Maarheeze

Rijksmonument 26325
R.K. Pastorie. Herenhuis uit 1821.

In 1821 gebouwd en in 1866 vergroot;  in 1977 vond een restauratie plaats. Bakstenen gevel met mogelijk ouder (17e of 18e eeuws) metselwerk. Symmetrische gevel van vijf traveeën. Rechter zijgevel met ouder metselwerk waarin dichtgezet kelderlicht. Zadeldak met leien bekleed. Voor het huis een ijzeren sierhek (eerste kwart 20e eeuw).
Vanwege het samengaan van de parochies woont er heden ten dage geen pastoor meer in de pastorie. De laatste pastoor die er woonde was pater Mervin uit India. Hij heeft er tot eind 2014 gewoond. In februari 2016 zijn de eerste gewone burgers hier komen wonen. Zeer opvallend is de oude ‘mammoetboom’, een Sequoia (Sequoiadendron giganteum) voor de pastorie, en ook de prachtige woning aan de overkant (Kerkstraat 9, voorheen gemeentesecretaris Van Gastel) heeft zo een reus in de tuin staan. Ze zijn geplant in 1937 vanwege het huwelijk van prinses Juliana met prins Bernhard. In Amerika staan exemplaren van ruim 80 meter hoog, en gaan er wegen doorheen.

Bij binnenkomst door de dubbele voordeur kom je in de authentieke hal met paneeldeuren en prachtige motieftegels op de vloer; een hele fijne sfeer.
In de keuken vinden we nog de oude cementtegels met 3D blok effect (vgl. Escher). Via een ingesleten stenen trap kom je in de droge gewelfde kelder. Aan de linkerzijde van de hal vind je een grote woonkamer met zicht op de tuin. Waarschijnlijk waren dit vroeger twee kamers en is de schouw niet authentiek. Boven vinden we nog vier slaapkamers, waarvan er twee heel mooi op de kerk uitkijken. Nog een trap hoger vinden we de zolder met oude balken.
Bron: Klik hier…
Hac Weekblad…

Filmpje uit 2016: