Verzetsmonument Jan Verheesplein Maarheeze

Herdachte groepen: Verzet Nederland, Geallieerde militairen
Ontwerper: A. (Broer) van Hal, de plaquette is van de hand van de in New York werkende kunstenaar Ed Albers (1955-2015)
Onthulling: 5 mei 1985
Vorm en materiaal
Het verzetsmonument in Maarheeze is een gedenksteen van baksteen, geplaatst op een roodmarmeren onderstuk. De vorm van het monument heeft een bijzondere symboliek: de schuine zijden wijzen op de onzekere tijd van oorlog, ook verdwijnt het monument in de grond, hetgeen naar de ondergrondse verzetsgroep verwijst . Op de steen is een zwartmarmeren plaquette met een symbolische afbeelding bevestigd.
Tekst

De tekst op de plaquette luidt:
‘MAARHEEZE
1940 1945
UIT DANKBAARHEID AAN DE GEMEENSCHAP MAARHEEZE’.
Onder de plaquette is een bronzen plaatje aangebracht.
De tekst op het plaatje luidt:
‘IN MEMORIAM
THE ROYAL AIR FORCES ESCAPING SOCIETY’.

De geschiedenis

Dit is het monument van ‘De Vrijbuiters’ op het Jan Verheesplein.
”De vrijbuiters” was een verzetsgroep hier in Maarheeze. Een aantal jonge mannen uit Maarheeze en omgeving vormden een groep die de Duitse bezetter saboteerden. De heer en mevrouw Semler, die hier vlakbij in een woonwagen woonden, waren de leiders van de groep. Onder hun leiding werden allerlei activiteiten uitgevoerd die het Duitse regime ondermijnden. Ook Huub Peeters, woonachtig in Hamont maar werkend hier in Maarheeze, was een belangrijke schakel. Een belangrijke taak was wel het onderbrengen en onderhouden van onderduikers. Ook speelde de Maarheezer verzetsgroep een rol op de diverse ‘pilotenlijnen’. In deze buurt werden veel geallieerden vliegtuigen uit de lucht geschoten. Helaas vielen daar vele doden bij, maar het lukte ook een groot aantal piloten om met de parachute veilig te landen. De verzetsgroep spoorde deze piloten op, zorgde voor een onderduikadres, gaf eten en kleding en bracht hen later de grens over naar België, tot zelfs in Antwerpen. Naast piloten werden ook Joden en onderduikers naar België gebracht.
Andere activiteiten waren:
– Overval op een distributiekantoor van voedselbonnen
– Saboteren van treinen en rails
– Telefoondraden doorknippen
– Stro, dat bestemd was voor transport naar Rusland, in brand steken.
Deze verzetsmensen deden dit alles onder moeilijke omstandigheden. Als ze gepakt werden, stond hen een zware straf te wachten; ze riskeerden hun leven.
Na de oorlog wilden de leden van deze verzetsgroep de bevolking van Maarheeze bedanken voor de vele hulp die zij ontvingen en zij hebben daarom dit monument als herinnering geschonken aan Maarheeze.

Waarom de naam “Jan Verheesplein’?

Jan , een “gewone jongen” hier uit Maarheeze, werd op 21-jarige leeftijd als dienstplichtig soldaat naar Indonesië gestuurd. Op zekere dag ging hij met enkele kameraden zwemmen in een meer bij Pasic Malang. De boot waarin hij zat, sloeg om en Jan is daar verdronken. Zijn graf is op het militair ereveld Meteng Pulo in Djakarta, Indonesië.

Lees het hele verhaal en bekijk alle foto’s….

Kunstwerk: ‘Ontmoeting aan het spoor’ Vogelsplein Budel-Schoot

Midden op het Vogelsplein in Budel-Schoot staat een kunstwerk. Het is een abstract werk met de titel: ‘Ontmoeting aan het Spoor’.
Het is vervaardigd door kunstenaar Arie Kalisvaart.
Op 4 juli 1997 is het beeld onthuld door twee dames in oude klederdracht, Marie en Anna Hegge-Lammers van Schoot, samen met wethouder Feron.
Het spoor, verwijst in dit geval naar de nabijgelegen spoorlijn Antwerpen-Mönchengladbach, de zogenaamde ‘IJzeren Rijn’ omdat het dus per spoor een verbinding vormt tussen de haven van Antwerpen en het Roergebied. De spoorlijn werd in 1879 geopend en vlakbij het Vogelsplein lag vroeger het enorme grensstation ‘BUDEL’ aan deze lijn.
Lees het hele artikel en bekijk alle foto’s….

J.J.W. van Hout, Burgemeester van Budel van 1927-1946

Johannes Jacobus Wilhelmus van Hout werd geboren op 11 december 1895 in Vlijmen. Hij  was  werkzaam als ambtenaar op de secretarie te Boxtel totdat hij met ingang van 10 januari 1927 tot burgemeester in Budel werd benoemd.

Hier bleef hij burgemeester met uitzondering van een periode van vijftien maanden (van 17 juli 1943 tot de bevrijding), toen hij werd vervangen door een handlanger van de bezetter (N.S.B.-er Bouwman). In die tijd had hij geen inkomsten en was voor zijn onderhoud aangewezen op de Budelse bevolking, die hem voedsel en onderdak verschafte. Per 1 maart 1946 werd hij benoemd als burgemeester in zijn geboorteplaats Vlijmen. Hier overleed hij, nog in functie, op 1 november 1957 op 61 jarige leeftijd. Hij was twee maal getrouwd, de eerste maal met Verhoort, die in Budel begraven ligt. Uit dit huwelijk werden geen kinderen geboren. Uit het huwelijk met zijn tweede vrouw, Cor Henning (†1976), werden vier kinderen geboren: twee jongens en twee meisjes. Zoon Piet (1937-2007) is in de voetsporen van zijn vader getreden en werd burgemeester van Lieshout.

In zijn burgemeestersperiode in Budel heeft hij moeilijke tijden gehad. Eerst was er de zware langdurige crisistijd waarin voorzieningen nodig waren voor de werkverschaffing en steunverlening en daarna de oorlogsjaren.

Het heeft hem echter niet ontbroken aan initiatief. In zijn periode zijn o.a. het marktplein verhard en de wegen rond het dorp beklinkerd, zoals de keienweg naar Schoot, de Dorpsstraat, de Willem de Zwijgerstraat, de Fabrieksstraat, de Stationsweg, de Deken van Baarsstraat, etc.

Ook de aanplanting van bomen langs verschillende van deze wegen, de aanlegging van het Beatrixplantsoen, de exploitatie en de bebossing van het Grootbroek, de aansluiting bij de PNEM en de Waterleiding Zuidoost Brabant zijn onder zijn impuls tot stand gebracht.

Ook was hij de initiatiefnemer en promotor voor het oprichten van het Dr. Ant. Mathijsenmonument.
Naar hem is de Burgemeester van Houtstraat vernoemd.
Lees het hele verhaal….

Jan Damen Oud burgemeester van Soerendonk

Het bidprentje van de maand is deze keer van Jan Damen; hij was de laatste burgemeester van de zelfstandige Gemeente Soerendonk c.a. Jan Damen was burgemeester van Soerendonk van 1903 tot 1924. Voor die tijd was hij gemeentesecretaris van Soerendonk. Per 1 januari 1925 werden de vier kerkdorpen Soerendonk, Gastel, Sterksel en Maarheeze samengevoegd tot de nieuwe gemeente Maarheeze.

Jan Damen werd in 1850 te Soerendonk geboren als zoon van Peter Damen en Maria van der Sanden (dochter van de burgemeester van Soerendonk). In 1881 huwde hij met Anna Joosten (1859-1918). Zij bouwden een huis in de Dorpsstraat dat precies 100 jaar later in 1981 werd afgebroken om plaats te maken voor nieuwbouw. Jan en Anna kregen acht kinderen (Zoon Frans werd eveneens burgemeester, eerst van Nederweert, later van Geleen).

Jan Damen overleed op 22 februari 1933, 82 jaar oud. Op het parochiekerkhof van Soerendonk heeft de familie Damen een familiegraf.

Lees het hele verhaal….

Rijksmonument Het ‘Prisonneke’ in Budel Dorplein

Het gebouwtje is rond 1905 gebouwd door de Zinkfabriek om dienst te doen als gevangenis. Dorplein was helemaal eigendom van de Zinkfabriek. De voorzieningen voor de mensen werden helemaal door de fabriek verzorgd. Zo ook het bewaren van de orde, waarvoor men ook mensen in dienst had. Om “ondeugden” zoals vechtersbazen, stropers, smokkelaars, dronken mannen enz. tijdelijk vast te kunnen zetten werd dit “prisonneke” gebouwd.

Door de eigenaren van de Zinkfabriek werd Frans gesproken, vandaar dat het gebouwtje “prison”, wat het Franse woord is voor gevangenis, werd genoemd. Door de Dorpleiners werd er, vanwege de afmetingen, het verkleinwoord van gemaakt: “prisonneke”. De afmetingen van het gebouwtje zijn 4.92 bij 3.24 meter met een hoogte van 3.45 meter. De voorkant is voorzien van een opstapje van 0.54 meter. Het is gemetseld met de kenmerkende Beerse stenen met siermetselwerk in de voor Dorplein kenmerkende Waalse stijl. Alle hoeken zijn voorzien van dubbele steunberen die tot 1.90 hoogte reiken. Het heeft een plat dak, dat aan beide zijgevels voorzien is van zgn. spuwers voor de afvoer van regenwater. Het is getekend door de gebroeders Dor.

Lees het hele verhaal….

Oorlogsmonument Bergsestraat Gastel Drie Engelse militairen verongelukt

Op 8 november 1997 onthulden  Burgemeester J. Jorritsma van de gemeente Cranendonck en Leen Claes dit oorlogsmonument in Gastel.
Broer van Hal, voormalig ambtenaar van de gemeente Maarheeze, maakte het ontwerp. Hij was vijfdejaars student Monumentale Kunst aan de Gemeentelijke Academie voor Schone Kunsten te Arendonk in België. Het ijzerwerk werd gemaakt door Clement Lastechniek van Gastel. Daarnaast zijn nog diverse andere personen betrokken geweest bij de totstandkoming van het oorlogsmonumentje.
Lees het hele verhaal over het ongeluk…

Nieuwe rubriek in de Grenskoerier: Ken je Heem

Uit de Grenskoerier van 10 okt. 2018

Vanaf september verschijnt er maandelijks in de tweede week van de maand een nieuwe rubriek in de Grenskoerier. Ken je Heem is een rubriek waarin aandacht wordt besteed aan mensen, objecten en verhalen uit het verleden  van de gemeente Cranendonck.
Deze maand een verhaal over de bekendste Cranendoncker Dr. Anton Mathijsen (1805-1878)
Bekijk de nieuwe pagina: Uit de pers!

Douanepalen van de ‘Admiraliteit van de Maze’ te Budel

De bedoelde douanepalen zijn zogenaamde douanepalen van de Admiraliteit van de Maze (Maas) te Rotterdam. Het zijn plusminus drie meter hoge arduinen (hardsteen uit de Ardennen) palen. Ze zijn voorzien van het wapen van de Admiraliteit nl. twee gekruiste ankers, bedekt door een schild met klimmende leeuw, met bovenop een kroon. Aan de voet van het schild staan drie P’s in de vorm van een driehoek. Deze drie P’s zijn een afkorting van ‘Pugno Pro Patria’ oftewel ‘ik vecht voor het vaderland’.
Aan de grenzen onder andere Staats-Brabant gingen de Staten-Generaal van de Republiek der Verenigde Nederlanden in 1662, via de Admiraliteit van de Mazede in- en uitvoer onderwerpen aan een aparte heffing van konvoyen en licenten (in- en uitvoer rechten). De Rotterdamse Admiraliteit fungeerde hier in Staats-Brabant dus als een soort belasting/douanedienst. Daarvoor plaatste zij langs de grenswegen o.a. naar het prinsbisdom Luik en de Spaanse Nederlanden deze hardstenen ‘douane’-palen van de Admiraliteit van de Maze, als boven beschreven. De commiezen van de Admiraliteit hadden dragonders (ruiters) in dienst om bij deze palen van alle voerlieden met koopwaren, konvooi en licentgelden te innen. Dit heeft tot ongeveer  1795 geduurd totdat met de inval van de Fransen een einde kwam aan de  de Republiek der Verenigde Nederlanden en de douanepalen geen dienst meer deden. Er staan in Cranendonck 5 van zulke palen: 1 Meemortel 2 Toom 3 Stationsweg 4 Zwarte weg 5 d’n Ezel.
Lees het hele verhaal….

Natuurgebied: Buulderbergse Heide en Gastelse Heide

De Buulderbergse en Gastelse Heide is een gebied ten westen van de Buulder Aa. De Berg is een klein gehucht en is een aardrijkskundige aanduiding voor een iets hogere ligging dan het nabij gelegen moerassige Asbroek en het Aa-dal. De Buulderbergse heide strekt zich uit langs de grens met België. Het is onderdeel van De Grote Heide.
Het gebied bestaat voor het grootste deel uit dennenbos met hier en daar een kleine zandverstuiving.

Bezienswaardigheden in dit gebied zijn:
D’n Ezel (overgang via een houten brug over een beek: hier Rioolbeek of Achterste loop geheten) een voormalige belangrijke grensovergang van de weg van Budel naar Achel of van Soerendonk via Gastel naar Achel.

Hier bevindt zich een reconstructie van ‘Den Doodendraad’. Dit object herinnert ons aan een Electrische afscheiding langs de hele grens tussen België en Nederland in de Eerste Wereldoorlog ter voorkoming dat Belgen de vlucht namen naar het neutrale Nederland.

Ook staat hier een Douanepaal van de ‘Admiraliteit van de Maze’ (= Maas). De instelling die hier aan de grens van het Generaliteitsland Staats-Brabant vanuit Rotterdam  van 1672-1794 in- en uitvoerrechten  inde.

Even verder staan twee grenspalen gebroederlijk langs elkaar: De dubbele paal aan de Katteput.
Een is een ijzeren rijksgrenspaal tussen Nederland en België (1843). De ander is een oude grenspaal tussen tussen de Baronie van Cranendonck en de Heerlijkheid Hees en Leen (Heeze en Leende) anderzijds (1765). Deze laatste is een rijksmonument.

Het gebied loopt langs de grens met België grenst aan de Gastelse Heide.
De Gastelse heide bestaat uit cultuurgronden, heide en bossen. Het is een onderdeel van De Grote Heide. Hier stroomt ook de Naaste Loop die later overgaat in de Strijper Aa via het Langebos naar het Goor in Soerendonk.

Vlak bij de Naaste Loop ligt het Hondsven dat bekend is geworden door de aanwezigheid van de knoflookpad. Het is een van de weinige gebieden in Nederland waar deze pad zich voortplant. Dit ven lag zeer geïsoleerd van overige natuurgebieden. Omstreeks 2010 werden enkele nieuwe poelen gegraven en zodanig ingericht dat de knoflookpad hier een biotoop kan vinden. Er werden ecologische verbindingszones aangelegd tussen het Hondsven en de nabijgelegen nieuwe poelen en natuurgebieden.

Bronnen:

Aa-kroniek
website: www.cranendonck.nl
website: www.vvvdegroteheide.nl    

Foto’s: Toine Saanen en Harry de Laat

Klik hier voor alle foto’s….