Nieuwe rubriek in de Grenskoerier: Ken je Heem

Uit de Grenskoerier van 10 okt. 2018

Vanaf september verschijnt er maandelijks in de tweede week van de maand een nieuwe rubriek in de Grenskoerier. Ken je Heem is een rubriek waarin aandacht wordt besteed aan mensen, objecten en verhalen uit het verleden  van de gemeente Cranendonck.
Deze maand een verhaal over de bekendste Cranendoncker Dr. Anton Mathijsen (1805-1878)
Bekijk de nieuwe pagina: Uit de pers!

Douanepalen van de ‘Admiraliteit van de Maze’ te Budel

De bedoelde douanepalen zijn zogenaamde douanepalen van de Admiraliteit van de Maze (Maas) te Rotterdam. Het zijn plusminus drie meter hoge arduinen (hardsteen uit de Ardennen) palen. Ze zijn voorzien van het wapen van de Admiraliteit nl. twee gekruiste ankers, bedekt door een schild met klimmende leeuw, met bovenop een kroon. Aan de voet van het schild staan drie P’s in de vorm van een driehoek. Deze drie P’s zijn een afkorting van ‘Pugno Pro Patria’ oftewel ‘ik vecht voor het vaderland’.
Aan de grenzen onder andere Staats-Brabant gingen de Staten-Generaal van de Republiek der Verenigde Nederlanden in 1662, via de Admiraliteit van de Mazede in- en uitvoer onderwerpen aan een aparte heffing van konvoyen en licenten (in- en uitvoer rechten). De Rotterdamse Admiraliteit fungeerde hier in Staats-Brabant dus als een soort belasting/douanedienst. Daarvoor plaatste zij langs de grenswegen o.a. naar het prinsbisdom Luik en de Spaanse Nederlanden deze hardstenen ‘douane’-palen van de Admiraliteit van de Maze, als boven beschreven. De commiezen van de Admiraliteit hadden dragonders (ruiters) in dienst om bij deze palen van alle voerlieden met koopwaren, konvooi en licentgelden te innen. Dit heeft tot ongeveer  1795 geduurd totdat met de inval van de Fransen een einde kwam aan de  de Republiek der Verenigde Nederlanden en de douanepalen geen dienst meer deden. Er staan in Cranendonck 5 van zulke palen: 1 Meemortel 2 Toom 3 Stationsweg 4 Zwarte weg 5 d’n Ezel.
Lees het hele verhaal….

Natuurgebied: Buulderbergse Heide en Gastelse Heide

De Buulderbergse en Gastelse Heide is een gebied ten westen van de Buulder Aa. De Berg is een klein gehucht en is een aardrijkskundige aanduiding voor een iets hogere ligging dan het nabij gelegen moerassige Asbroek en het Aa-dal. De Buulderbergse heide strekt zich uit langs de grens met België. Het is onderdeel van De Grote Heide.
Het gebied bestaat voor het grootste deel uit dennenbos met hier en daar een kleine zandverstuiving.

Bezienswaardigheden in dit gebied zijn:
D’n Ezel (overgang via een houten brug over een beek: hier Rioolbeek of Achterste loop geheten) een voormalige belangrijke grensovergang van de weg van Budel naar Achel of van Soerendonk via Gastel naar Achel.

Hier bevindt zich een reconstructie van ‘Den Doodendraad’. Dit object herinnert ons aan een Electrische afscheiding langs de hele grens tussen België en Nederland in de Eerste Wereldoorlog ter voorkoming dat Belgen de vlucht namen naar het neutrale Nederland.

Ook staat hier een Douanepaal van de ‘Admiraliteit van de Maze’ (= Maas). De instelling die hier aan de grens van het Generaliteitsland Staats-Brabant vanuit Rotterdam  van 1672-1794 in- en uitvoerrechten  inde.

Even verder staan twee grenspalen gebroederlijk langs elkaar: De dubbele paal aan de Katteput.
Een is een ijzeren rijksgrenspaal tussen Nederland en België (1843). De ander is een oude grenspaal tussen tussen de Baronie van Cranendonck en de Heerlijkheid Hees en Leen (Heeze en Leende) anderzijds (1765). Deze laatste is een rijksmonument.

Het gebied loopt langs de grens met België grenst aan de Gastelse Heide.
De Gastelse heide bestaat uit cultuurgronden, heide en bossen. Het is een onderdeel van De Grote Heide. Hier stroomt ook de Naaste Loop die later overgaat in de Strijper Aa via het Langebos naar het Goor in Soerendonk.

Vlak bij de Naaste Loop ligt het Hondsven dat bekend is geworden door de aanwezigheid van de knoflookpad. Het is een van de weinige gebieden in Nederland waar deze pad zich voortplant. Dit ven lag zeer geïsoleerd van overige natuurgebieden. Omstreeks 2010 werden enkele nieuwe poelen gegraven en zodanig ingericht dat de knoflookpad hier een biotoop kan vinden. Er werden ecologische verbindingszones aangelegd tussen het Hondsven en de nabijgelegen nieuwe poelen en natuurgebieden.

Bronnen:

Aa-kroniek
website: www.cranendonck.nl
website: www.vvvdegroteheide.nl    

Foto’s: Toine Saanen en Harry de Laat

Klik hier voor alle foto’s….

Film Maarheeze 1968 te koop

In het kader van zijn ca. 1500 filmopnamen van het dorpsleven in Nederland maakte de Enschedese zakenman en cineast Johan Adolfs (1917-1977) in 1968 ook een zwart-wit-film van Maarheeze.

Hierin maken we een wandeling door de straten en langs de bedrijven en winkels van Maarheeze, ontmoeten we de bewoners van de huizen en zijn we getuige van een grote optocht met veel van de toenmalige verenigingen die het dorp telde.

Heemkundekring ‘De Baronie van Cranendonck’ heeft de film, die dankzij Maarheezenaar Wim Guns is bewaard en aan haar is geschonken, laten digitaliseren en op dvd uitgebracht. Voor € 10,– (excl. verzendkosten) kunt u in het bezit komen van een dvd van dit bijzonder tijdsdocument van 50 jaar geleden.

Duur: 50 minuten
Bestellen binnen Cranendonck: Maak € 10,– over op banknummer:  NL05RABO0109 5671 88
Onder vermelding van DVD Maarheeze en het bezorgadres
Personen buiten Cranendonck betalen € 13,– inclusief portokosten (Vermeld duidelijk het portadres incl. postcode en plaatsnaam )

Herfsteditie Aa-kroniek

Binnenkort verschijnt de nieuwe Aa-kroniek.
Een tipje van de sluier over de inhoud:
-In welk jaar werd de oude kerk van Maarheeze gebouwd? (J. Biemans)
-Kerkelijke geschiedenis van Dorplein (III) De gebouwen en de zusters in Dorplein (G. Stollman)
-Een wandeling door Budel-Schoot (V) (H. Jaspers)
-Adriaan Umans: “Ut was unne schone tied hi op de Toom” (R. Vos)
-De bevrijding van Budel in zicht (II) Reconstructie van een fotoverkenningsvlucht in 1944 (W. Ogier)
-50 jaar gebouw basisschool Sint Joan in Soerendonk. De Soerendonkse scholen van vroeger en nu (A. Staals-Jacobi)
Abonnee worden voor slechts €8,– per jaar? Klik hier

Antoon Meurkens *Budel 11-11-1912 †vermoord 20-9-1944

Het bidprentje van de maand is deze keer het prentje van Antoon Meurkens.

Antoon Meurkens werd te Budel geboren op 11 november 1912 als zoon van Johannes Meurkens en Maria Elisabeth van der Zalm. Het gezin Meurkens telde elf kinderen en woonde in buurtschap de Root in Budel. Antoon werd op 20 september 1944 te Soerendonk door de Duitsers doodgeschoten.

Om aan de Duitse Arbeidseinsatz te ontkomen was Antoon Meurkens in Geldrop ondergedoken bij zijn aanstaande schoonouders. Toen Antoon hoorde dat Budel op 20 september 1944 bevrijd was, besloot hij terug te gaan naar Budel naar zijn ouders, broers en zussen. Antoon fietste via de Waterstraat in Leende en het Leenderfietspad richting Soerendonk. Onderweg kwam hij Budelnaar Jan Lammers tegen die knecht was bij een boer in Soerendonk; samen liepen ze richting Soerendonk. Maar wat Jan en Antoon niet wisten, was dat er in de afgelegen heidegebieden nog Duitse SS’ers zaten. Rond vijf uur in de middag stonden er plots enkele SS’ers voor hun neus met het geweer met bajonet in de aanslag. Antoon en Jan werden staande gehouden en moesten hun Ausweiss laten zien. Jan had er geen bij zich, Antoon wel; ondertussen controleerde een van de SS’ers de tas van Antoon. Plotseling begonnen de Duitsers tegen Antoon te schelden en riepen “Wir schiessen dich kaputt“. Jan Lammers moest doorlopen en enkele tientallen meters verder hoorde hij dat Antoon werd neergeschoten.
Waarom Antoon werd doodgeschoten kan men alleen maar gissen; misschien zagen de SS’ers dat hij een vals persoonsbewijs had of dat hij al wat Engelse spullen zoals sigaretten in zijn tas had zitten. Deze gebeurtenis wierp een trieste schaduw over de bevrijding van Budel en Soerendonk.

In Budel is een straat naar Antoon vernoemd: de verbindingsweg tussen de Gastelseweg en de Molenstraat heet ‘Antoon Meurkensstraat’.

Op 20 september 1996 werd langs het fietspad nabij Camping Soerendonk een herdenkingskruis voor Antoon Meurkens opgericht.

Zie ook Aa-kroniek 1984-3 Een tragische gebeurtenis op bevrijdingsdag door Harrie Jaspers

en Aa-kroniek 1996-4 Herdenkingskruis Antoon Meurkens te Soerendonk door Harrie Jaspers

Klik hier voor het hele verhaal….

Burgemeester Moons van Maarheeze *Weert 28-3-1851 †Maarheeze 23-3-1924

Burgemeester Moons Foto: J.Biemans

Deze burgemeester heette voluit Carolus Nicolaus Josephus Moons en werd op 28 maart 1851 als zoon van een apotheker te Weert geboren.
Moons was reeds gemeenteontvanger, toen hij bij Koninklijk Besluit van 26 februari 1906 als opvolger van J.A. Schepens tot burgemeester van de gemeente Maarheeze werd benoemd. Onder zijn leiding kreeg Maarheeze een heel ander aanzien: in de eerste decennia van de twintigste eeuw vonden diverse ontginningen plaats, die hij vaak met de veldwachter bezocht. In 1913 kreeg Maarheeze een station en in 1919 werd de St. Josephschool gebouwd. Momenteel in gebruik als multifunctioneel maatschappelijk ontmoetingspunt gericht op welzijn en cultuur met de naam ‘onze school’

‘Onze School’

Burgemeester Moons overleed te Maarheeze op 23 maart 1924.

Naar hem is de Moonslaan vernoemd.

Deze weg verbindt de Stationsstraat met de Klaterspeelweg, welke laatste parallel aan de rijksweg A2 richting Leende loopt. Ongeveer halverwege de Moonslaan is de kruising met De kleine Bruggen-Vogelsberg. De weg heette aan het begin van deze eeuw Leenderweg, een naam die voor zichzelf spreekt. Deze naam werd veranderd in Burgemeester Moonslaan en ingaande 15 oktober 1972 verviel het woord Burgemeester, zodat de naam nu Moonslaan is.

Burgemeester Moons werd in 1924 opgevolgd door J.M.H. Klardie, in wiens periode de gemeente Maarheeze werd samengevoegd met die van Soerendonk (incl. Gastel en Sterksel) per 1 januari 1925.
Bron:
Aa-kroniek 1983-01;Straatnamen (I) door Jac. Biemans en Harrie Jaspers.

Rijksmonument R.K. kerk Onze Lieve Vrouw Visitatie Kerkstraat 10 Budel

De  parochiekerk van Budel behoorde vanaf de tiende eeuw tot de bezittingen van de kapittelkerk van O.L.V. te Aken. Het was voor die tijd dus gebruikelijk dat ook de Budelse kerk aan Onze Lieve Vrouw werd opgedragen. Het is niet bekend wanneer de toevoeging “Visitatie”ontstaan is.
De huidige kerk werd aan het begin van de 20e eeuw gebouwd op de plaats waar ook de oude kerk stond. Dit voorgaande kerkgebouw was erg bouwvallig geworden, vooral de oude toren was in zeer slechte staat. In 1902 werd besloten de oude kerk af te breken. De toenmalige pastoor deed een geslaagd beroep op de mildheid van de parochianen. Hij hoefde maar een keer rond te gaan om de benodigde middelen voor de eerste fase bij elkaar te krijgen. Terwijl de oude kerk nog in gebruik was werd de eerste fase van de nieuwe kerk gebouwd. Het werd een neogotische kerk met hoge toren en spits.
Architect was Caspar Franssen uit Roermond en de eerste fase (1902-1904) werd gebouwd door aannemer G. Mestrum uit Venlo. Nadat de eerste fase gereed was, was het geld op. De nieuwe pastoor F. van Baars  deed opnieuw met succes een beroep te doen op de mildheid van de parochianen. In 1910 werd de bouw daarop hervat, in 1912 werd de kerk compleet in gebruik genomen en in 1915 geconsacreerd.
Twee 15de-eeuwse gedenkstenen van de oude kerk zijn in de nieuwe kerk, aan de kerkhofzijde ingemetseld.

Lees het hele verhaal…. (met meer foto’s en links)

Open kerk:
Seizoen 2018
Vanaf 16 april 2017 tot 1 oktober 2018:
Elke dag ‘s middags van 14:00 – 16:00 uur. (ook in het weekend).
De Mariakapel is het hele jaar door geopend van 9:00 tot 17:30 uur.