Grensgeval – film van Peter Crins

Een film van Peter Crins met lokale verhalen uit de Eerste Wereldoorlog die zich afspeelden aan weerkanten van de Belgisch-Nederlandse grens.

Aan de hand van de laatste ooggetuigen van die tijd – opnames van soms 20 jaar geleden – gekruid met originele documenten en foto’s, wordt een echt Limburgs verhaal gepresenteerd.

De première van de film is op zondag 18 november te Hamont, de dag waarop 100 jaar geleden een enorme ontploffing het station van Hamont wegvaagde. Heemkundekring Weerderheem haalt de film naar Valkenswaard. Daar wordt de film op maandag 26 november 20.15 uur in Theater De Hofnar vertoond. Reserveer uw kaartjes online: vol is vol.

zondag 18 november, 19.30 uur, Cinema Walburg, Kerkstraat 28, Hamont (B.)
voor prijzen en reserveren online zie http://www.noordlimburg1914-1918.be/

maandag 26 november, 20.15 uur, Theater De Hofnar, De Hofnar 10, Valkenswaard
voor prijzen en reserveren online zie https://www.hofnar.nl/films/ of aan de balie bij het theater.

Lees de hele convocatie!

Lezing: Gemeint en gemeenschap in Peelland

Na de bijzondere filmvoorstellingen van ‘Grensgeval’ van Peter Crins op 18 en 26 november aanstaande nodigen wij u graag uit voor

GEMEINT EN GEMEENSCHAP IN PEELLAND

Lezing door dr. Lia van Zalinge-Spooren

*)Collectie RHCe beeldbank nr. 120387. Kaart Das Quartier Hertogenbosch, eind 18e eeuw; uitsnede Peelland en Collectie RHCe beeldbank nr.  23644. Tekening August Sassen, zicht op Budel in 1829.

Datum:     woensdag 28 november aanstaande
Tijd:          20.00-ca. 22.00 uur
Locatie:     Zaal ‘De Smeltkroes’, Kijkakkers 1, Maarheeze
Toegang:   gratis voor leden, niet-leden betalen € 2,50

Lees de hele convocatie….

Jan Damen Oud burgemeester van Soerendonk

Het bidprentje van de maand is deze keer van Jan Damen; hij was de laatste burgemeester van de zelfstandige Gemeente Soerendonk c.a. Jan Damen was burgemeester van Soerendonk van 1903 tot 1924. Voor die tijd was hij gemeentesecretaris van Soerendonk. Per 1 januari 1925 werden de vier kerkdorpen Soerendonk, Gastel, Sterksel en Maarheeze samengevoegd tot de nieuwe gemeente Maarheeze.

Jan Damen werd in 1850 te Soerendonk geboren als zoon van Peter Damen en Maria van der Sanden (dochter van de burgemeester van Soerendonk). In 1881 huwde hij met Anna Joosten (1859-1918). Zij bouwden een huis in de Dorpsstraat dat precies 100 jaar later in 1981 werd afgebroken om plaats te maken voor nieuwbouw. Jan en Anna kregen acht kinderen (Zoon Frans werd eveneens burgemeester, eerst van Nederweert, later van Geleen).

Jan Damen overleed op 22 februari 1933, 82 jaar oud. Op het parochiekerkhof van Soerendonk heeft de familie Damen een familiegraf.

Lees het hele verhaal….

Rijksmonument Het ‘Prisonneke’ in Budel Dorplein

Het gebouwtje is rond 1905 gebouwd door de Zinkfabriek om dienst te doen als gevangenis. Dorplein was helemaal eigendom van de Zinkfabriek. De voorzieningen voor de mensen werden helemaal door de fabriek verzorgd. Zo ook het bewaren van de orde, waarvoor men ook mensen in dienst had. Om “ondeugden” zoals vechtersbazen, stropers, smokkelaars, dronken mannen enz. tijdelijk vast te kunnen zetten werd dit “prisonneke” gebouwd.

Door de eigenaren van de Zinkfabriek werd Frans gesproken, vandaar dat het gebouwtje “prison”, wat het Franse woord is voor gevangenis, werd genoemd. Door de Dorpleiners werd er, vanwege de afmetingen, het verkleinwoord van gemaakt: “prisonneke”. De afmetingen van het gebouwtje zijn 4.92 bij 3.24 meter met een hoogte van 3.45 meter. De voorkant is voorzien van een opstapje van 0.54 meter. Het is gemetseld met de kenmerkende Beerse stenen met siermetselwerk in de voor Dorplein kenmerkende Waalse stijl. Alle hoeken zijn voorzien van dubbele steunberen die tot 1.90 hoogte reiken. Het heeft een plat dak, dat aan beide zijgevels voorzien is van zgn. spuwers voor de afvoer van regenwater. Het is getekend door de gebroeders Dor.

Lees het hele verhaal….

Oorlogsmonument Bergsestraat Gastel Drie Engelse militairen verongelukt

Op 8 november 1997 onthulden  Burgemeester J. Jorritsma van de gemeente Cranendonck en Leen Claes dit oorlogsmonument in Gastel.
Broer van Hal, voormalig ambtenaar van de gemeente Maarheeze, maakte het ontwerp. Hij was vijfdejaars student Monumentale Kunst aan de Gemeentelijke Academie voor Schone Kunsten te Arendonk in België. Het ijzerwerk werd gemaakt door Clement Lastechniek van Gastel. Daarnaast zijn nog diverse andere personen betrokken geweest bij de totstandkoming van het oorlogsmonumentje.
Lees het hele verhaal over het ongeluk…

Nieuwe rubriek in de Grenskoerier: Ken je Heem

Uit de Grenskoerier van 10 okt. 2018

Vanaf september verschijnt er maandelijks in de tweede week van de maand een nieuwe rubriek in de Grenskoerier. Ken je Heem is een rubriek waarin aandacht wordt besteed aan mensen, objecten en verhalen uit het verleden  van de gemeente Cranendonck.
Deze maand een verhaal over de bekendste Cranendoncker Dr. Anton Mathijsen (1805-1878)
Bekijk de nieuwe pagina: Uit de pers!

Lezing ‘Het einde van de Grote Oorlog’

Zeer geachte leden en andere belangstellenden,
Na de boeiende uiteenzetting over de archeologie van onze streek focussen we op de herdenking van 100 jaar
Wapenstilstand. Onze volgende activiteit organiseren we samen met de Werkgroep ‘De Groote Oorlog rond de
Kluis’.
Wij zijn blij dat we Paul Moeyes uit Amsterdam bereid hebben gevonden op woensdag 24 oktober voor ons te
komen spreken in Cinema Walburg, Kerkstraat te Hamont over:

Paul Moeyes: “Mijn lezing gaat over Het Einde van de Eerste Wereldoorlog. Daarbij wil ik ingaan op de vraag waarom en wanneer Duitsland de oorlog verloor, de wapenstilstandsonderhandelingen, de revolutie in Duitsland en de vlucht van de keizer vanuit Spa, de rol die Nederland ongezocht en ongewild in dat drama speelde, het verblijf van de ex-keizer te Amerongen, de uitleveringsverzoeken van de geallieerden. Ook de doortocht van de Duitse soldaten door Zuid-Limburg vanuit bezet België komt ter sprake en de tragedie op station Hamont wordt aangestipt.  De Nederlands-Belgische betrekkingen, die na afloop van de oorlog lange tijd niet al te best waren, komen eveneens aan bod.”

Datum: woensdag 24 oktober

Tijd: 20.00-ca. 22.00 uur

Locatie: Cinema Walburg, Kerkstraat 28, Hamont (B.)

Toegang: gratis

Lees de hele convocatie…..

Douanepalen van de ‘Admiraliteit van de Maze’ te Budel

De bedoelde douanepalen zijn zogenaamde douanepalen van de Admiraliteit van de Maze (Maas) te Rotterdam. Het zijn plusminus drie meter hoge arduinen (hardsteen uit de Ardennen) palen. Ze zijn voorzien van het wapen van de Admiraliteit nl. twee gekruiste ankers, bedekt door een schild met klimmende leeuw, met bovenop een kroon. Aan de voet van het schild staan drie P’s in de vorm van een driehoek. Deze drie P’s zijn een afkorting van ‘Pugno Pro Patria’ oftewel ‘ik vecht voor het vaderland’.
Aan de grenzen onder andere Staats-Brabant gingen de Staten-Generaal van de Republiek der Verenigde Nederlanden in 1662, via de Admiraliteit van de Mazede in- en uitvoer onderwerpen aan een aparte heffing van konvoyen en licenten (in- en uitvoer rechten). De Rotterdamse Admiraliteit fungeerde hier in Staats-Brabant dus als een soort belasting/douanedienst. Daarvoor plaatste zij langs de grenswegen o.a. naar het prinsbisdom Luik en de Spaanse Nederlanden deze hardstenen ‘douane’-palen van de Admiraliteit van de Maze, als boven beschreven. De commiezen van de Admiraliteit hadden dragonders (ruiters) in dienst om bij deze palen van alle voerlieden met koopwaren, konvooi en licentgelden te innen. Dit heeft tot ongeveer  1795 geduurd totdat met de inval van de Fransen een einde kwam aan de  de Republiek der Verenigde Nederlanden en de douanepalen geen dienst meer deden. Er staan in Cranendonck 5 van zulke palen: 1 Meemortel 2 Toom 3 Stationsweg 4 Zwarte weg 5 d’n Ezel.
Lees het hele verhaal….

Natuurgebied: Buulderbergse Heide en Gastelse Heide

De Buulderbergse en Gastelse Heide is een gebied ten westen van de Buulder Aa. De Berg is een klein gehucht en is een aardrijkskundige aanduiding voor een iets hogere ligging dan het nabij gelegen moerassige Asbroek en het Aa-dal. De Buulderbergse heide strekt zich uit langs de grens met België. Het is onderdeel van De Grote Heide.
Het gebied bestaat voor het grootste deel uit dennenbos met hier en daar een kleine zandverstuiving.

Bezienswaardigheden in dit gebied zijn:
D’n Ezel (overgang via een houten brug over een beek: hier Rioolbeek of Achterste loop geheten) een voormalige belangrijke grensovergang van de weg van Budel naar Achel of van Soerendonk via Gastel naar Achel.

Hier bevindt zich een reconstructie van ‘Den Doodendraad’. Dit object herinnert ons aan een Electrische afscheiding langs de hele grens tussen België en Nederland in de Eerste Wereldoorlog ter voorkoming dat Belgen de vlucht namen naar het neutrale Nederland.

Ook staat hier een Douanepaal van de ‘Admiraliteit van de Maze’ (= Maas). De instelling die hier aan de grens van het Generaliteitsland Staats-Brabant vanuit Rotterdam  van 1672-1794 in- en uitvoerrechten  inde.

Even verder staan twee grenspalen gebroederlijk langs elkaar: De dubbele paal aan de Katteput.
Een is een ijzeren rijksgrenspaal tussen Nederland en België (1843). De ander is een oude grenspaal tussen tussen de Baronie van Cranendonck en de Heerlijkheid Hees en Leen (Heeze en Leende) anderzijds (1765). Deze laatste is een rijksmonument.

Het gebied loopt langs de grens met België grenst aan de Gastelse Heide.
De Gastelse heide bestaat uit cultuurgronden, heide en bossen. Het is een onderdeel van De Grote Heide. Hier stroomt ook de Naaste Loop die later overgaat in de Strijper Aa via het Langebos naar het Goor in Soerendonk.

Vlak bij de Naaste Loop ligt het Hondsven dat bekend is geworden door de aanwezigheid van de knoflookpad. Het is een van de weinige gebieden in Nederland waar deze pad zich voortplant. Dit ven lag zeer geïsoleerd van overige natuurgebieden. Omstreeks 2010 werden enkele nieuwe poelen gegraven en zodanig ingericht dat de knoflookpad hier een biotoop kan vinden. Er werden ecologische verbindingszones aangelegd tussen het Hondsven en de nabijgelegen nieuwe poelen en natuurgebieden.

Bronnen:

Aa-kroniek
website: www.cranendonck.nl
website: www.vvvdegroteheide.nl    

Foto’s: Toine Saanen en Harry de Laat

Klik hier voor alle foto’s….